โรมา 1983 คือฤดูกาลที่สโมสรจากกรุงโรมกลับมาคว้าแชมป์เซเรีย อาได้อีกครั้งหลังห่างหายจากแชมป์สมัยแรกเมื่อปี 1942 นานถึง 41 ปี ทีมของนิลส์ ลีดโฮล์มจบด้วย 43 คะแนน นำยูเวนตุสที่ได้ 39 คะแนนอยู่ 4 แต้ม แต่สิ่งที่ทำให้ฤดูกาลนี้น่าสนใจไม่ใช่แค่ตัวเลขคะแนน แต่เป็นวิธีที่ทีมกระจายบทบาทระหว่างเปาโล โรแบร์โต ฟัลเกาผู้เล่นต่างชาติชื่อดังกับแกนกลางผู้เล่นอิตาลีอย่างอากอสตีโน ดิ บาร์โตโลเมอี บรูโน คอนติ และโรแบร์โต ปรุซโซ จนทำให้ทีมเล่นได้อย่างสมดุลโดยไม่ต้องพึ่งพาผู้เล่นคนใดคนหนึ่งมากเกินไป
โรมา 1983 ลีดโฮล์มสร้างทีมแบบใด
นิลส์ ลีดโฮล์มวางรากฐานทีมโรมาด้วยแนวรับที่มั่นคงเป็นอันดับแรก ผู้รักษาประตูตันเครดียืนหลังแนวรับที่ประกอบด้วยเวียร์โกวอด เนลา และมัลเดรา ซึ่งทำงานประสานกันจนถูกอธิบายว่าเป็นเกราะป้องกันที่แข็งแกร่งดุจหินแกรนิต ทีมที่ลีดโฮล์มสร้างขึ้นจึงถูกเรียกว่าเครื่องจักรที่สมบูรณ์แบบ เพราะผสมผสานเกมรับที่หนักแน่นเข้ากับเกมรุกที่รวดเร็วผ่านริมเส้นได้อย่างลงตัว
ผลงานตลอดฤดูกาลสะท้อนแนวทางนี้ชัดเจน โรมาชนะ 16 นัด เสมอ 11 นัด และแพ้เพียง 3 นัดจาก 30 นัด ยิงได้ 47 ประตู เสีย 24 ประตู จำนวนนัดที่แพ้เพียง 3 นัดตลอดทั้งฤดูกาลคือหลักฐานที่ชัดที่สุดของแนวรับที่ลีดโฮล์มวางไว้ ขณะที่ 47 ประตูที่ทำได้ก็แสดงว่าทีมไม่ได้เล่นเกมรับอย่างเดียว แต่ยังคงมีเขี้ยวเล็บในเกมรุกไปพร้อมกัน
ฟัลเกากับดิ บาร์โตโลเมอีแบ่งงานอย่างไร

กลางสนามของโรมาแบ่งหน้าที่กันชัดเจนระหว่างผู้เล่นสองคน เปาโล โรแบร์โต ฟัลเกาทำหน้าที่เป็นเสาหลักด้านความคิดสร้างสรรค์ เป็นผู้จ่ายบอลและมองเกมที่ทำให้แนวรุกของทีมมีทางเลือกหลากหลาย ส่วนอากอสตีโน ดิ บาร์โตโลเมอีทำหน้าที่เป็นสถาปนิกกลางสนาม คุมจังหวะเกมและเชื่อมโยงระหว่างแนวรับกับแนวรุกให้ทำงานสอดคล้องกัน
การแบ่งบทบาทแบบนี้ทำให้ทีมไม่ต้องพึ่งพาฟัลเกาเพียงคนเดียวในการสร้างเกม แม้ฟัลเกาจะเป็นผู้เล่นต่างชาติที่มีชื่อเสียงระดับโลกก็ตาม ดิ บาร์โตโลเมอีในฐานะผู้เล่นอิตาลีที่คุ้นเคยกับจังหวะของเซเรีย อามากกว่า ช่วยให้ทีมมีความสมดุลระหว่างความคิดสร้างสรรค์ระดับนานาชาติกับความเข้าใจเกมในประเทศ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้กลางสนามของโรมาฤดูกาลนี้แข็งแกร่งกว่าทีมที่พึ่งพาดาวเด่นเพียงคนเดียว
ความแตกต่างของสไตล์การเล่นระหว่างฟัลเกากับดิ บาร์โตโลเมอียังช่วยให้คู่แข่งวางแผนรับมือได้ยากขึ้น เพราะไม่รู้ว่าเกมของโรมาจะถูกขับเคลื่อนจากใครในแต่ละจังหวะ บางครั้งบอลไหลผ่านฟัลเกาที่ชอบเล่นบอลสั้นแหวกแนวรับ บางครั้งก็ผ่านดิ บาร์โตโลเมอีที่ควบคุมจังหวะเกมให้ช้าลงเมื่อทีมต้องการรักษาความได้เปรียบ ความยืดหยุ่นตรงนี้เองที่ทำให้แนวรุกของโรมาไม่ตายตัวและอ่านเกมได้ยากตลอดทั้งฤดูกาล
คอนติกับปรุซโซช่วยเกมรุกอย่างไร

บรูโน คอนติทำหน้าที่ปีกที่ครองพื้นที่ริมเส้นตลอดทั้งฤดูกาล ความเร็วและการเลี้ยงบอลของเขาเป็นช่องทางหลักที่ทำให้โรมาสร้างโอกาสทำประตูได้อย่างสม่ำเสมอ ขณะที่โรแบร์โต ปรุซโซทำหน้าที่จบสกอร์ในตำแหน่งกองหน้าตัวหลัก จบฤดูกาลด้วย 12 ประตูในลีก ตัวเลขนี้ไม่ใช่สูงที่สุดในเซเรีย อาฤดูกาลนั้น เพราะมิเชล พลาตินีของยูเวนตุสยิงได้ 16 ประตูและคว้าตำแหน่งดาวซัลโวไปครอง
แม้ปรุซโซจะไม่ใช่ดาวซัลโว แต่ประตูของเขากลับมีความหมายมากที่สุดในช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดของฤดูกาล เพราะเป็นประตูของเขาเองที่ทำให้โรมาได้แต้มเสมอในนัดตัดสินแชมป์ การจับคู่ระหว่างคอนติที่สร้างโอกาสกับปรุซโซที่จบสกอร์ในจังหวะสำคัญจึงเป็นอีกเหตุผลที่อธิบายได้ว่าทำไมทีมนี้จึงประสบความสำเร็จโดยไม่ต้องมีผู้เล่นคนใดคนหนึ่งทำประตูสูงสุดในลีก
เหตุใดความสำเร็จจึงไม่ได้มาจากคนเดียว
วันที่ 8 พฤษภาคม 1983 คือวันที่ตัดสินทุกอย่าง โรมาเดินทางไปเยือนเจนัวและทำได้เพียงเสมอ แต่ผลเสมอนัดนั้นซึ่งเกิดจากประตูของปรุซโซ ก็เพียงพอให้โรมาคว้าแชมป์เซเรีย อาได้อย่างเป็นทางการทางคณิตศาสตร์ในนัดที่ 34 ก่อนฤดูกาลจะจบจริงอีกหนึ่งนัด การคว้าแชมป์ด้วยผลเสมอแทนที่จะเป็นชัยชนะยิ่งตอกย้ำว่าความสำเร็จของฤดูกาลนี้มาจากความสม่ำเสมอสะสมตลอดทั้งฤดูกาล มากกว่าการระเบิดฟอร์มในนัดเดียว
เมื่อพิจารณาทั้งฤดูกาล จะเห็นว่าไม่มีผู้เล่นคนใดของโรมาที่โดดเด่นแบบทิ้งห่างคนอื่นอย่างสิ้นเชิง ฟัลเกาไม่ได้เป็นดาวซัลโว ปรุซโซก็ไม่ได้เป็นดาวซัลโวเช่นกัน แต่ทุกตำแหน่งกลับทำหน้าที่ของตัวเองได้อย่างมีประสิทธิภาพพร้อมกัน ตั้งแต่แนวรับที่แพ้เพียง 3 นัด กลางสนามที่แบ่งงานความคิดสร้างสรรค์กับการคุมจังหวะ ไปจนถึงเกมรุกที่ผสมความเร็วริมเส้นเข้ากับการจบสกอร์ในจังหวะสำคัญ
โรมา 1983 จึงเป็นตัวอย่างของทีมแชมป์ที่สร้างจากความสมดุลของทั้งระบบ ไม่ใช่จากผลงานส่วนบุคคลของดาวเด่นเพียงคนเดียว และนี่คือเหตุผลที่แท้จริงที่อธิบายว่าทำไมบทบาทของฟัลเกาและแกนทีมอิตาลีจึงทำให้โรมาเล่นได้อย่างสมดุลจนคว้าแชมป์สมัยที่สองมาครองได้สำเร็จ หลังรอคอยมานานถึง 41 ปี
| ทีม | ชนะ | เสมอ | แพ้ | ได้-เสีย | คะแนน |
|---|---|---|---|---|---|
| โรมา | 16 | 11 | 3 | 47-24 | 43 |
| ยูเวนตุส | 15 | 9 | 6 | 49-26 | 39 |

