สนามลิตโตเรียเล สนามกีฬารวมของโบโลญญาสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างเมือง รัฐ และฟุตบอลทศวรรษ1920อย่างไร

สนามลิตโตเรียเล เกิดขึ้นในช่วงที่ฟุตบอลโบโลญญาต้องการพื้นที่รองรับผู้ชมมากขึ้น ขณะเดียวกันผู้มีอำนาจของเมืองต้องการโครงการกีฬาที่แสดงศักยภาพของการปกครองแบบใหม่ งานก่อสร้างเริ่มในปี1925 แต่ประวัติการเปิดใช้มีหลายจังหวะ ตั้งแต่พิธีทางการเมืองในปี1926 ไปจนถึงฟุตบอลทีมชาติและเกมของสโมสรในปี1927 ความแตกต่างเหล่านี้ทำให้สนามแห่งนี้เป็นมากกว่าสถานที่จัดการแข่งขันนัดแรก

สนามลิตโตเรียเล เกิดจากโจทย์ของเมืองแบบใด

ก่อนย้ายบ้าน โบโลญญาเล่นที่สนามสแตร์ลิโนมาตั้งแต่ปี1913 สนามเดิมมีข้อจำกัดด้านสภาพพื้นที่ รวมถึงความลาดเอียงของพื้น ต่อมามีการปรับปรุงส่วนรองรับผู้ชมหลังสงครามและใช้ชื่อบาดินีเพื่อรำลึกถึงอันเจโล บาดินี อย่างไรก็ตาม ความนิยมในทีมทำให้โจทย์ของสโมสรขยายจากการมีสนามสำหรับเตะบอลไปสู่การรองรับคนที่ต้องการติดตามการแข่งขันจำนวนมากขึ้น

ผู้ผลักดันโครงการใหม่คือเลอันโดร อาร์ปินาติ บุคคลสำคัญของระบอบฟาสซิสต์ในโบโลญญา ประวัติที่สโมสรเผยแพร่ระบุถึงการระดมเงินจากภาคธุรกิจของเมืองโดยเครือข่ายการเมืองท้องถิ่น จึงเห็นความสัมพันธ์ระหว่างผู้สนับสนุนทางเศรษฐกิจ อำนาจการเมือง และกิจกรรมกีฬาตั้งแต่ขั้นก่อสร้าง ความต้องการของแฟนบอลเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ แต่ไม่ได้อธิบายบทบาททั้งหมดของผู้ริเริ่ม

สนามตั้งอยู่บริเวณรอบนอกของเมืองในเวลานั้น ผนังอิฐสีแดงและช่องโค้งทำให้อาคารเชื่อมโยงกับภาษาสถาปัตยกรรมของโบโลญญา อีกด้านหนึ่งของพื้นที่สัมพันธ์กับแนวระเบียงทางเดินขึ้นซานลูกา ทำเลและรูปทรงจึงช่วยให้สนามกีฬาขนาดใหญ่มีลักษณะเฉพาะของเมือง แทนที่จะเป็นเพียงอัฒจันทร์ที่สามารถย้ายไปตั้งที่ใดก็ได้

เหตุใดจึงรวมกีฬาหลายชนิด

โครงการออกแบบโดยวิศวกรอุมแบร์โต คอสตันซินี ร่วมกับสถาปนิกจูลิโอ อุลิสเซ อาราตา ประวัติพิธีเปิดของสโมสรกล่าวถึงแรงบันดาลใจจากโรงอาบน้ำคาราคัลลาในกรุงโรม ภายในพื้นที่มีสนามฟุตบอล ลู่วิ่งหกช่อง สระว่ายน้ำสองแห่ง และสนามเทนนิสสี่สนาม หนึ่งในสระเป็นสระในร่ม องค์ประกอบเหล่านี้ทำให้การใช้พื้นที่ขยายไปถึงนักกรีฑา นักว่ายน้ำ และผู้เล่นเทนนิสด้วย

ลู่วิ่งที่ล้อมสนามฟุตบอลแสดงหลักการของผังได้ชัดที่สุด พื้นที่ตรงกลางรองรับการแข่งขันฟุตบอล ขณะที่วงรอบใช้สำหรับกรีฑา ส่วนสระและคอร์ตเทนนิสทำให้กิจกรรมกีฬาไม่ต้องรอให้มีแมตช์ของโบโลญญา การจัดสรรพื้นที่เช่นนี้ต่างจากสนามที่มุ่งให้ผู้ชมอยู่ใกล้เส้นข้างฟุตบอลมากที่สุด เพราะต้องประนีประนอมระหว่างความต้องการของกีฬาหลายชนิด

สนามฟุตบอลเฉพาะทางมีอยู่ในอิตาลีแล้ว เช่น สนามของเจนัว ตลอดจนซานซีโรในมิลานและฟิลาเดลเฟียในตูรินที่เปิดในปี1926 ลิตโตเรียเลจึงสะท้อนการเลือกพัฒนาคนละรูปแบบ การเปรียบเทียบนี้ช่วยอธิบายว่าความใหญ่โตของโครงการไม่ได้เกิดจากจำนวนที่นั่งเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากจำนวนกิจกรรมที่ต้องรวมไว้ในสถานที่เดียวกันด้วย

พิธีปี1926ต่างจากแมตช์ปี1927อย่างไร

วันที่31ตุลาคม1926 เบนิโต มุสโสลินีเข้าร่วมพิธีที่ลิตโตเรียเลและกล่าวปราศรัย ขณะนั้นงานก่อสร้างยังไม่เสร็จสมบูรณ์ เหตุการณ์นี้เป็นการนำสนามมาใช้เป็นเวทีแสดงอำนาจของระบอบ ก่อนที่สโมสรจะย้ายมาแข่งขันตามปกติ การมีพิธีเปิดจึงไม่ได้หมายความว่ากิจกรรมกีฬาทุกส่วนพร้อมใช้งานพร้อมกันในวันเดียว

โบโลญญายังใช้สนามบาดินีต่อไปจนถึงเดือนพฤษภาคม1927 จากนั้นวันที่29พฤษภาคม ทีมชาติอิตาลีพบสเปนที่ลิตโตเรียเลและชนะ2–0 พระเจ้าวิตโตริโอ เอมานูเอเลที่สามกับเจ้าชายอัลฟอนโซแห่งสเปนเข้าร่วมชมเกม นัดทีมชาติจึงทำให้สนามเข้าสู่การใช้งานฟุตบอลในบรรยากาศพิธีการระดับประเทศอีกแบบหนึ่ง ซึ่งต่างจากงานเมื่อเดือนตุลาคมปีก่อน

สามวันที่สำคัญจึงบอกคนละขั้นของการเปิดใช้ วันที่31ตุลาคม1926 คือพิธีก่อนงานเสร็จ วันที่29พฤษภาคม1927 คือเกมทีมชาติ ส่วนวันที่6มิถุนายน1927 เป็นเกมลีกนัดแรกของโบโลญญาที่สนามใหม่ ลำดับนี้อธิบายได้ว่าทำไมประวัติสถานที่เดียวกันจึงกล่าวถึงทั้งปี1926และ1927 โดยไม่จำเป็นต้องเลือกทิ้งปีใดปีหนึ่ง

สโมสรกับผู้ชมใช้สถานที่ใหม่อย่างไร

ในวันที่6มิถุนายน โบโลญญาเปิดบ้านใหม่ในลีกด้วยชัยชนะเหนือเจนัว1–0 จากประตูของจูเซปเป มาร์เตลลี การแข่งขันนัดนี้เปลี่ยนสนามจากสถานที่จัดงานสำคัญเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตสโมสร ผู้ชมที่เคยติดตามทีมไปยังสแตร์ลิโนจึงมีปลายทางใหม่สำหรับเกมเหย้า สนามที่ภายหลังรู้จักในชื่อเรนาโต ดัลลาราเริ่มสร้างความทรงจำทางฟุตบอลของตัวเองจากการใช้งานลักษณะนี้

ประโยชน์ด้านกีฬารวมปรากฏชัดในปีเดียวกันด้วย ตั้งแต่วันที่31สิงหาคมถึง4กันยายน1927 สระของลิตโตเรียเลรองรับการแข่งขันว่ายน้ำ โปโลน้ำ และกระโดดน้ำชิงแชมป์ยุโรป ประวัติเมืองบันทึกทั้งการส่งเสริมการเดินทางของผู้ชมและการใช้สระโดยประชาชน กิจกรรมเหล่านี้ทำให้พื้นที่มีบทบาทกว้างกว่าการเป็นบ้านของทีมฟุตบอลเพียงทีมเดียว

ลิตโตเรียเลจึงมีประวัติสองด้านที่อยู่ร่วมกันได้ ด้านหนึ่งคือโครงสร้างพื้นฐานที่เปิดพื้นที่ให้กีฬาและผู้ชมหลากหลายกลุ่ม อีกด้านคืออาคารที่ผู้ปกครองใช้สร้างภาพของเมืองและระบอบ การเข้าใจทั้งสองด้านทำให้มองเห็นว่าเหตุใดสนามจึงได้รับการลงทุนขนาดใหญ่ และเหตุใดความหมายของมันจึงเปลี่ยนไปเมื่อผู้คนเข้ามาใช้งานจริง