มอนซาเลื่อนชั้นเซเรีย อาได้เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์สโมสรเมื่อปี 2022 หลังก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 1912 โดยไม่เคยได้เล่นลีกสูงสุดของอิตาลีมาก่อนเลยตลอดกว่าหนึ่งร้อยปี เส้นทางสู่ลีกสูงสุดครั้งนี้มาพร้อมแผนการลงทุนของเจ้าของใหม่ที่วางไว้อย่างเป็นระบบ และจบลงด้วยเกมเพลย์ออฟที่ตึงเครียดจนถึงช่วงต่อเวลาพิเศษ
มอนซาก่อตั้งมานานแค่ไหนก่อนขึ้นลีกสูงสุด
สโมสรมอนซาก่อตั้งขึ้นในปี 1912 ในเมืองมอนซา แคว้นลอมบาร์เดีย ห่างจากมิลานไปทางเหนือไม่ถึงยี่สิบกิโลเมตร ตลอดประวัติศาสตร์กว่าหนึ่งร้อยปีก่อนหน้านั้น สโมสรไม่เคยได้เล่นในลีกสูงสุดของอิตาลีแม้แต่ฤดูกาลเดียว ส่วนใหญ่วนเวียนอยู่ในเซเรีย บีและเซเรีย ซีสลับกันไปตามยุคสมัย ความเป็นสโมสรเก่าแก่ที่ไม่เคยสัมผัสลีกสูงสุดเลยทำให้การเลื่อนชั้นในปี 2022 มีความหมายมากกว่าการเลื่อนชั้นทั่วไป เพราะเป็นการทลายสถิติที่ติดตัวสโมสรมานานกว่าศตวรรษ และทำให้มอนซากลายเป็นหนึ่งในไม่กี่สโมสรอิตาลีที่มีอายุเก่าแก่ระดับนี้แต่เพิ่งได้สัมผัสลีกสูงสุดเป็นครั้งแรก เมื่อเทียบกับสโมสรร่วมแคว้นลอมบาร์เดียอย่างมิลานหรืออินเตอร์ที่คว้าแชมป์ระดับทวีปมาแล้วหลายสมัย มอนซากลับใช้เวลากว่าหนึ่งศตวรรษเพียงเพื่อจะได้ลงเล่นในลีกสูงสุดของประเทศตัวเองเป็นครั้งแรกเท่านั้น

เจ้าของใหม่เข้ามาเมื่อไหร่และทำอะไรบ้าง
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 2018 เมื่อกลุ่มฟินินเวสต์ของซิลวิโอ แบร์ลุสโคนีเข้าซื้อสโมสรมอนซาขณะที่ทีมยังเล่นอยู่ในเซเรีย ซี ลีกระดับสามของอิตาลี โดยมีอาเดรียโน กัลเลียนีเข้ามาร่วมบริหารทีมด้วย ภายใต้เจ้าของใหม่ ทีมได้รับการลงทุนอย่างเป็นระบบทั้งในแง่นักเตะและโครงสร้างสโมสร ทีมเลื่อนชั้นจากเซเรีย ซีขึ้นเซเรีย บีได้ในฤดูกาล 2019 ถึง 2020 ก่อนจะใช้เวลาอีกสองฤดูกาลไต่ขึ้นไปเซเรีย อาได้สำเร็จ รวมเป็นการไต่สามระดับลีกภายในเวลาไม่ถึงสี่ปีนับจากวันที่เจ้าของใหม่เข้ามาบริหาร ถือเป็นตัวอย่างของการลงทุนที่มีแผนระยะยาวชัดเจนมากกว่าการทุ่มเงินซื้อความสำเร็จในระยะสั้นเพียงอย่างเดียว การที่กัลเลียนีซึ่งเคยคร่ำหวอดกับงานบริหารสโมสรใหญ่มาก่อนเข้ามาช่วยวางระบบทีมให้มอนซา ก็เป็นอีกปัจจัยที่ทำให้แผนการเลื่อนชั้นครั้งนี้มีความเป็นมืออาชีพมากกว่าการเข้าซื้อทีมเล็กแล้วปล่อยให้เติบโตไปตามธรรมชาติเพียงอย่างเดียว
เพลย์ออฟปี 2022 เป็นอย่างไร
มอนซาเผชิญหน้ากับปิซ่าในรอบชิงชนะเลิศเพลย์ออฟเลื่อนชั้นของเซเรีย บี นัดแรกมอนซาเป็นฝ่ายชนะ 2 ต่อ 1 ก่อนที่นัดที่สองจะจบลงด้วยผลเสมอกันอย่างดุเดือด 4 ต่อ 3 หลังต่อเวลาพิเศษ รวมสกอร์สองนัดมอนซาเอาชนะไปได้ 6 ต่อ 4 ประตูชี้ขาดในช่วงต่อเวลาพิเศษของนัดที่สองมาจากลูกา มาร์โรเน่และคริสเตียน กึตเคียร์ ทำให้มอนซาผ่านเข้าสู่เซเรีย อาได้สำเร็จในวันที่ 29 พฤษภาคม 2022 หลังเกมจบลง ซิลวิโอ แบร์ลุสโคนีกล่าวว่าสโมสรต่อสู้กันมาทั้งปีจนมาถึงหมุดหมายทางประวัติศาสตร์ เพราะมอนซานับตั้งแต่ก่อตั้งในปี 1912 ไม่เคยได้เล่นเซเรีย อามาก่อนเลย เกมนัดที่สองที่ต้องตัดสินกันถึงช่วงต่อเวลาพิเศษยังสะท้อนว่าเส้นทางสู่ลีกสูงสุดของมอนซาไม่ได้ราบรื่นเลยแม้แต่ในนัดสุดท้าย ต้องอาศัยทั้งความอดทนและจังหวะชี้ขาดในช่วงนาทีท้าย ๆ ของเกมกว่าจะประสบความสำเร็จ
ระบบเพลย์ออฟของลีกรองทำงานอย่างไร
ฤดูกาล 2021 ถึง 2022 ของเซเรีย บีมีเพียงสองทีมที่เลื่อนชั้นโดยอัตโนมัติ คือทีมแชมป์อย่างเลชเช่และทีมรองแชมป์อย่างเครโมเนเซ่ ส่วนโควตาที่สามต้องแข่งผ่านระบบเพลย์ออฟระหว่างทีมอันดับสามถึงหก โดยทีมอันดับสามอย่างปิซ่าและทีมอันดับสี่อย่างมอนซาได้สิทธิ์เข้ารอบรองชนะเลิศโดยตรง ส่วนทีมอันดับห้าอย่างเบรสชากับทีมอันดับหกอย่างอัสโกลีต้องเล่นรอบคัดเลือกกันก่อน ทุกคู่แข่งกันแบบสองนัดเหย้าเยือน ทีมที่จบอันดับสูงกว่าในตารางจะได้เป็นเจ้าบ้านในนัดที่สอง และหากสกอร์รวมเสมอกันทีมอันดับสูงกว่าจะเป็นฝ่ายผ่านเข้ารอบต่อไป มอนซาซึ่งจบอันดับสี่ด้วย 67 คะแนนในฤดูกาลปกติจึงได้เปรียบเรื่องสนามในนัดชี้ขาดทั้งสองรอบของเพลย์ออฟ ระบบแบบนี้ทำให้ทีมที่ทำผลงานดีตลอดฤดูกาลปกติได้เปรียบในรอบเพลย์ออฟ แต่ก็ยังต้องพิสูจน์ฝีมือกันอีกครั้งในสนามจริงก่อนจะได้สิทธิ์เลื่อนชั้นอย่างเป็นทางการ

ฤดูกาลแรกในลีกสูงสุดออกมาอย่างไร
ฤดูกาล 2022 ถึง 2023 ซึ่งเป็นฤดูกาลแรกของมอนซาในเซเรีย อา ทีมจบด้วยอันดับที่ 11 จาก 20 ทีม เก็บ 52 คะแนนจากการชนะ 14 นัด เสมอ 10 นัด และแพ้ 14 นัด ยิงได้ 48 ประตูและเสีย 52 ประตู ถือเป็นผลงานที่น่าพอใจสำหรับทีมที่เพิ่งขึ้นมาเล่นลีกสูงสุดเป็นฤดูกาลแรก เพราะจบห่างจากโซนตกชั้นพอสมควรโดยไม่ต้องลุ้นจนนัดสุดท้าย การอยู่รอดได้อย่างสบายในฤดูกาลแรกยืนยันว่าการลงทุนอย่างเป็นระบบของเจ้าของตลอดหลายปีที่ผ่านมาไม่ได้พาทีมขึ้นมาแค่เพื่อตกชั้นกลับไปในทันที แต่วางรากฐานให้ทีมสามารถแข่งขันในลีกสูงสุดได้อย่างมั่นคงตั้งแต่ฤดูกาลแรก เรื่องราวของมอนซาจึงกลายเป็นตัวอย่างที่มักถูกหยิบยกขึ้นมาพูดถึงเวลามีการพูดถึงสโมสรขนาดเล็กที่ไต่อันดับขึ้นมาได้ด้วยแผนการบริหารที่ชัดเจน มากกว่าจะเป็นเรื่องของโชคช่วยเพียงอย่างเดียว

