เออิบาร์ลาลีกา เจ็ดปีที่สโมสรเล็กสร้างฐานให้ตัวเอง

เออิบาร์ลาลีกา เป็นเรื่องราวของสโมสรเล็กจากแคว้นบาสก์ที่ใช้เวลาเจ็ดฤดูกาลอยู่ในลีกสูงสุดของสเปน ทั้งที่ต้นทุนและงบประมาณของสโมสรเทียบไม่ได้เลยกับทีมใหญ่ที่แข่งขันด้วยกัน เส้นทางของเออิบาร์เริ่มต้นด้วยความไม่แน่นอนสุดขีดในฤดูกาลแรก ก่อนจะค่อยๆ วางรากฐานทั้งในสนามและนอกสนามจนกลายเป็นตัวอย่างของสโมสรขนาดเล็กที่อยู่รอดได้ด้วยการบริหารจัดการที่รัดกุม

ฤดูกาลแรกที่เกือบจบเส้นทาง

เออิบาร์ขึ้นมาเล่นในลาลีกาเป็นครั้งแรกและต้องเจอกับความจริงที่โหดร้ายทันที เพราะเมื่อจบฤดูกาลแรก ทีมกลับตกอยู่ในโซนตกชั้นตามผลงานในตาราง แม้จะมีนัดที่เก็บชัยชนะได้อย่างสวยงาม เช่นการเอาชนะกอร์โดบา 3-0 ในบางเกม แต่ผลงานโดยรวมทั้งฤดูกาลยังไม่เพียงพอที่จะอยู่รอดในลีกสูงสุดต่อไปตามกติกาปกติ

โอกาสจากกรณีเอลเช

สิ่งที่พลิกสถานการณ์ให้เออิบาร์คือกรณีของเอลเช สโมสรที่ถูกลงโทษให้ตกชั้นทางบริหารจากปัญหาหนี้สินที่ค้างชำระ เมื่อเอลเชต้องออกจากลีกสูงสุดด้วยเหตุผลนอกสนาม เออิบาร์ในฐานะทีมที่ตกชั้นแต่มีอันดับสูงสุดในกลุ่มจึงได้รับสิทธิ์กลับเข้ามาเล่นในลีกสูงสุดต่อทันที เหตุการณ์ครั้งนี้กลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้สโมสรเล็กจากเมืองที่มีประชากรเพียงหลักหมื่นคนได้โอกาสในการปักหลักอยู่ในลีกสูงสุดของสเปนต่อเนื่องหลายปี

หากมองในมุมของการบริหารสโมสร โอกาสที่ได้มาจากกรณีเอลเชไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นเองโดยบังเอิญทั้งหมด เพราะเงื่อนไขของลีกกำหนดไว้ชัดเจนว่าทีมที่ตกชั้นแต่มีสถานะทางการเงินเรียบร้อยและมีอันดับสูงสุดในกลุ่มจะได้รับสิทธิ์ก่อน การที่เออิบาร์ผ่านเกณฑ์นี้ได้สะท้อนว่าสโมสรบริหารจัดการด้านการเงินอย่างรอบคอบมาตั้งแต่ต้น ไม่ปล่อยให้เกิดปัญหาหนี้สินเหมือนที่เกิดขึ้นกับสโมสรอื่น ความรอบคอบเช่นนี้เองที่กลายเป็นวัฒนธรรมองค์กรที่ติดตัวเออิบาร์มาตลอดหลายปีต่อจากนั้น

เมนดิลิบาร์สร้างทีมอย่างไร

โคเซ่ ลุยส์ เมนดิลิบาร์เข้ามาคุมทีมเออิบาร์และอยู่ในตำแหน่งยาวนานถึงหกฤดูกาล ซึ่งถือเป็นความสำเร็จในตัวเองสำหรับสโมสรขนาดเล็กที่มักเปลี่ยนโค้ชบ่อยเมื่อผลงานไม่เป็นไปตามคาด ความต่อเนื่องของแนวทางการทำทีมภายใต้เมนดิลิบาร์ทำให้นักเตะเข้าใจระบบและบทบาทของตัวเองอย่างชัดเจน แม้จะต้องเปลี่ยนตัวผู้เล่นบางตำแหน่งไปตามฤดูกาลก็ตาม

เพรสสูงกับบอลจังหวะสอง

ฤดูกาลที่ประสบความสำเร็จที่สุดของเมนดิลิบาร์กับเออิบาร์คือ 2017/18 ที่ทีมจบอันดับเก้าของตาราง ซึ่งเป็นอันดับที่ดีที่สุดในประวัติศาสตร์การเล่นลาลีกาของสโมสร และยังทำให้เออิบาร์กลายเป็นทีมจากแคว้นบาสก์ที่จบอันดับดีที่สุดในฤดูกาลนั้น แซงหน้าทั้งเรอัลโซเซียดัด อลาเบส และแอธเลติก บิลเบา ทั้งที่งบประมาณสร้างทีมของเออิบาร์เล็กกว่าทั้งสามสโมสรนั้นมาก ความสำเร็จนี้สะท้อนว่าการมีระบบการเล่นที่ชัดเจนและวินัยในสนามสามารถชดเชยความได้เปรียบด้านงบประมาณได้ในระดับหนึ่ง

แนวทางของเมนดิลิบาร์เน้นให้ทีมกดดันคู่แข่งสูงในพื้นที่ที่เหมาะสม และเล่นเกมรุกที่อาศัยจังหวะที่สองหลังจากลูกโต้กลับหรือลูกตั้งเตะ แทนที่จะพยายามครองบอลแข่งกับทีมใหญ่ที่มีนักเตะเทคนิคดีกว่า วิธีคิดแบบนี้เหมาะกับทีมที่มีงบประมาณจำกัดเพราะไม่จำเป็นต้องมีนักเตะราคาแพงจำนวนมาก เพียงแค่ผู้เล่นที่เข้าใจบทบาทของตัวเองและทำงานหนักตามแผนที่วางไว้ก็เพียงพอแล้วที่จะแข่งขันกับทีมที่มีทรัพยากรมากกว่าได้ในหลายนัด นักเตะดาวรุ่งหลายคนที่ผ่านมือเมนดิลิบาร์ในช่วงนี้ต่อมาก็มีมูลค่าตลาดสูงขึ้นจนสโมสรใหญ่กว่าดึงตัวไปร่วมทีมด้วย

เงินจากลีกกลายเป็นสนาม

รายได้ที่เออิบาร์ได้รับจากการอยู่ในลีกสูงสุดต่อเนื่องหลายปีถูกนำไปใช้ปรับปรุงสนามเหย้าอิปูรัวอย่างเป็นขั้นตอน โครงการปรับปรุงนี้ใช้เงินลงทุนรวมประมาณ 20 ล้านยูโร และดำเนินการแล้วเสร็จในปี 2020 ทำให้สนามมีความจุเพิ่มขึ้นเป็น 8,100 ที่นั่ง พร้อมสิ่งอำนวยความสะดวกระดับมาตรฐานสากลมากขึ้นกว่าเดิมมาก

การปรับปรุงอิปูรัว

การลงทุนปรับปรุงสนามในลักษณะนี้ถือเป็นการวางแผนระยะยาวที่สำคัญสำหรับสโมสรขนาดเล็ก เพราะแม้ผลงานในสนามอาจขึ้นลงตามฤดูกาล แต่โครงสร้างพื้นฐานที่ดีขึ้นจะยังคงอยู่กับสโมสรต่อไปไม่ว่าทีมจะอยู่ในลีกใดก็ตาม และนั่นก็เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริง เพราะฤดูกาล 2020/21 กลายเป็นฤดูกาลสุดท้ายของเออิบาร์ในลาลีกาช่วงนั้น หลังทีมจบอันดับสุดท้ายของตารางและตกชั้นลงไปเล่นในระดับรองลงมา ปิดฉากการอยู่ในลีกสูงสุดต่อเนื่องเจ็ดฤดูกาลนับตั้งแต่ได้รับโอกาสครั้งแรกจากกรณีเอลเช

เรื่องราวของเออิบาร์จึงเป็นตัวอย่างที่แฟนบอลไทยที่ติดตามลาลีกามักหยิบยกมาพูดถึง เมื่อพูดถึงสโมสรขนาดเล็กที่ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งการรักษาเสถียรภาพของทีมงานโค้ช การพัฒนาระบบการเล่นที่ชัดเจน และการนำรายได้จากลีกสูงสุดไปลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานที่จะเป็นประโยชน์ในระยะยาว แม้สุดท้ายทีมจะตกชั้นไปตามวัฏจักรปกติของฟุตบอล แต่รากฐานที่วางไว้ตลอดเจ็ดปีนั้นก็ยังคงเป็นมรดกสำคัญของสโมสรต่อไป สนามที่ปรับปรุงใหม่ ทีมงานบริหารที่มีวินัยทางการเงิน และชื่อเสียงของสโมสรในฐานะทีมที่เคยยืนเคียงข้างสโมสรใหญ่ในลาลีกาได้ ล้วนเป็นสิ่งที่เมืองเล็กแห่งนี้เก็บไว้ต่อไปไม่ว่าทีมชุดปัจจุบันจะเล่นอยู่ในระดับใดของฟุตบอลสเปนก็ตาม