สนามฟิลาเดลเฟีย บ้านเก่าของโตริโนที่ถูกทิ้งร้างแล้วสร้างกลับมาใหม่

สนามฟิลาเดลเฟียคือบ้านเก่าของโตริโนที่เปิดใช้งานมาตั้งแต่ปี 1926 เป็นสนามที่ทีมชุดกรันเด โตริโนไม่เคยแพ้ในบ้านต่อเนื่องยาวนานถึง 100 นัด ก่อนจะถูกทิ้งร้างและปล่อยให้ทรุดโทรมหลังสโมสรย้ายออกไปอย่างถาวรในปี 1963 จนต้องรื้อบางส่วนทิ้งในช่วงปลายทศวรรษ 1990 แล้วสร้างกลับมาใหม่อีกครั้งเมื่อปี 2017 ให้เป็นศูนย์ซ้อมของสโมสรจนถึงทุกวันนี้ เรื่องราวของสนามแห่งนี้จึงเป็นกรณีศึกษาที่ดีว่าสนามหนึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์ของสโมสรได้อย่างไร แม้ทีมชุดใหญ่จะเลิกใช้แข่งขันจริงไปแล้วหลายสิบปี

สนามเปิดใช้ปีไหนและใหญ่แค่ไหน

สนามฟิลาเดลเฟียเปิดใช้งานวันที่ 17 ตุลาคม 1926 ด้วยความจุเริ่มต้นราว 15,000 คน แบ่งเป็นที่นั่งอัฒจันทร์กลาง 1,300 ที่นั่ง ที่นั่งม้านั่งยาวอีก 9,500 ที่นั่ง และพื้นที่ยืนข้างสนามอีก 4,000 คน ต่อมาในปี 1932 สนามถูกขยายความจุขึ้นเป็น 30,000 คน เพื่อรองรับผู้ชมที่เพิ่มขึ้นตามความนิยมของฟุตบอลในเมืองตูรินช่วงนั้น โตริโนใช้สนามนี้เป็นสนามเหย้าหลักตั้งแต่เปิดใช้งานจนถึงปี 1943 ก่อนจะกลับมาใช้อีกครั้งหลังสงครามในปี 1945 ถึง 1958 ชื่อสนามมาจากคำว่าฟิลาเดลเฟียซึ่งเป็นชื่อเรียกพื้นที่บริเวณนั้นมาตั้งแต่ก่อนสนามจะสร้างขึ้น ไม่ได้เกี่ยวข้องกับเมืองฟิลาเดลเฟียในสหรัฐอเมริกาแต่อย่างใด ในยุคที่เปิดใช้งานใหม่ๆ สนามแห่งนี้ถือว่าทันสมัยสำหรับมาตรฐานฟุตบอลอิตาลีช่วงปลายทศวรรษ 1920 เพราะมีอัฒจันทร์คอนกรีตถาวรในยุคที่สนามฟุตบอลส่วนใหญ่ในประเทศยังใช้อัฒจันทร์ไม้ชั่วคราว

ทำไมสนามนี้ถึงผูกกับทีมชุดยุคหลังสงคราม

เหตุผลที่แฟนบอลพูดถึงสนามฟิลาเดลเฟียมากกว่าสนามอื่นของโตริโนคือความทรงจำเกี่ยวกับทีมชุดกรันเด โตริโน ทีมที่ไม่แพ้ใครในบ้านต่อเนื่องถึง 100 นัดตลอดระยะเวลาราวหกปี นับตั้งแต่วันที่ 17 มกราคม 1943 จนถึงวันที่เกิดโศกนาฏกรรมเครื่องบินตกที่เนินเขาซูเปอร์กาในปี 1949 ระหว่างสถิติไม่แพ้นี้มีนัดที่โตริโนเอาชนะอเลสซานเดรียไปถึง 10-0 ซึ่งยังคงเป็นหนึ่งในสถิติชนะขาดลอยที่สุดของเซเรีย อามาจนถึงทุกวันนี้ ความสำเร็จและโศกนาฏกรรมที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาไล่เลี่ยกันทำให้สนามแห่งนี้กลายเป็นสัญลักษณ์ของยุคทองที่สุดของสโมสรไปโดยปริยาย ทุกครั้งที่มีการพูดถึงทีมชุดกรันเด โตริโน ชื่อสนามฟิลาเดลเฟียจึงมักถูกพูดถึงควบคู่กันไปเสมอ ราวกับว่าสนามกับทีมชุดนั้นเป็นเรื่องเดียวกัน

ทีมเลิกใช้สนามเมื่อไหร่และเพราะอะไร

หลังโศกนาฏกรรมซูเปอร์กาในปี 1949 พื้นที่โดยรอบสนามฟิลาเดลเฟียค่อยๆ กลายเป็นย่านที่พักอาศัยหนาแน่นขึ้นเรื่อยๆ ทำให้การขยายสนามในอนาคตทำได้ยากขึ้น โตริโนย้ายไปใช้สนามโกมูนาเลเป็นการชั่วคราวในช่วงปี 1958 ถึง 1959 ก่อนจะกลับมาใช้ฟิลาเดลเฟียอีกครั้งระหว่างปี 1959 ถึง 1963 ด้วยเหตุผลด้านความเชื่อและความผูกพันทางจิตใจของทีมมากกว่าเหตุผลด้านโครงสร้าง

ก่อนที่ในที่สุดสโมสรจะตัดสินใจย้ายไปใช้สนามโกมูนาเลอย่างถาวรในปี 1963 เพราะต้องการสนามที่ใหญ่กว่าและรองรับผู้ชมได้มากกว่าที่ฟิลาเดลเฟียซึ่งถูกล้อมรอบด้วยตึกที่พักอาศัยจนขยายต่อไม่ได้อีกแล้ว การที่เมืองเติบโตขึ้นรอบสนามเก่าจนไม่มีที่ว่างให้ขยับขยายเป็นปัญหาที่สโมสรฟุตบอลเก่าแก่หลายแห่งในยุโรปต้องเผชิญเหมือนกัน ไม่ใช่แค่ในกรณีของโตริโนเท่านั้น

สนามทรุดโทรมถึงขั้นไหนก่อนถูกรื้อ

หลังโตริโนย้ายออกไปอย่างถาวรในปี 1963 สนามฟิลาเดลเฟียถูกใช้งานลดลงเรื่อยๆ และไม่ได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง โครงสร้างคอนกรีตทรุดโทรมลงตามกาลเวลาโดยไม่มีการซ่อมแซมใหญ่ จนถึงจุดที่ไม่ปลอดภัยสำหรับใช้งานอีกต่อไป ในที่สุดส่วนหนึ่งของสนามก็ถูกรื้อทิ้งในช่วงปี 1997 ถึง 1998 เหลือไว้เพียงซากโครงสร้างบางส่วนเป็นเวลาหลายปี ก่อนที่จะมีการรื้อฟื้นโครงการบูรณะขึ้นมาอีกครั้งในเวลาต่อมา ช่วงเวลาที่สนามถูกทิ้งร้างนี้กลายเป็นภาพจำที่แฟนบอลโตริโนจำนวนมากยังคงพูดถึงด้วยความเสียดาย เพราะเป็นสนามที่เคยเป็นสักขีพยานยุคทองที่สุดของสโมสร ระหว่างที่สนามถูกทิ้งร้าง กลุ่มแฟนบอลและอดีตนักเตะบางส่วนพยายามรณรงค์ให้มีการอนุรักษ์หรือบูรณะสถานที่แห่งนี้อยู่เป็นระยะ จนในที่สุดแนวคิดเรื่องการสร้างสนามกลับมาใหม่ก็เป็นรูปเป็นร่างขึ้นในช่วงกลางทศวรรษ 2010

สนามที่สร้างใหม่ถูกใช้ทำอะไรในปัจจุบัน

การก่อสร้างสนามใหม่บนพื้นที่เดิมเริ่มต้นขึ้นในวันที่ 26 มกราคม 2015 และแล้วเสร็จเปิดใช้งานในเดือนพฤษภาคม 2017 ปัจจุบันสนามฟิลาเดลเฟียที่สร้างใหม่ถูกใช้เป็นศูนย์ซ้อมหลักของทีมชุดใหญ่และทีมเยาวชนปรีมาเวรา ภายในบริเวณเดียวกันมีทั้งพิพิธภัณฑ์ของสโมสร สำนักงานบริหาร และที่พักสำหรับนักเตะ

แม้จะไม่ได้ใช้จัดการแข่งขันเซเรีย อาแบบสนามเดิมอีกต่อไป แต่การที่สโมสรเลือกสร้างสนามกลับมาบนที่ดินผืนเดิมแทนที่จะทิ้งพื้นที่ไปเฉยๆ สะท้อนว่าความผูกพันทางจิตใจระหว่างสโมสรกับสถานที่แห่งนี้ยังคงมีความหมายมากพอที่จะลงทุนฟื้นฟูขึ้นมาใหม่ แม้จะไม่ได้ใช้เพื่อจุดประสงค์เดิมอีกแล้วก็ตาม สำหรับแฟนบอลโตริโนที่ไปเยือนตูริน การได้เดินเข้าไปในบริเวณที่เคยเป็นสนามของทีมชุดกรันเด โตริโนยังคงเป็นเหมือนการย้อนกลับไปสัมผัสประวัติศาสตร์ที่สำคัญที่สุดช่วงหนึ่งของสโมสร แม้สถานที่แห่งนี้จะเปลี่ยนบทบาทไปจากเดิมโดยสิ้นเชิงแล้วก็ตาม เรื่องราวของฟิลาเดลเฟียจึงสรุปได้ว่าคุณค่าของสนามฟุตบอลไม่ได้วัดกันแค่ที่ความจุหรือการจัดอันดับของยูฟ่าเท่านั้น แต่ยังวัดกันที่ความทรงจำร่วมของแฟนบอลที่ผูกติดอยู่กับสถานที่แห่งนั้นไปอีกหลายชั่วอายุคน