บาเลนเซียแชมป์2002 เบนิเตซเปลี่ยนทีมลุ้นถ้วยสู่ทีมแชมป์ลีก

บาเลนเซียแชมป์2002 เกิดจากการต่อยอดทีมที่ผ่านนัดชิงยุโรปมาแล้ว ให้รักษาผลงานได้ตลอดการแข่งขันลีก ราฟาเอล เบนิเตซเข้ามารับงานจากเอคตอร์ กูเปร์ แล้วพาสโมสรเสียประตูน้อยที่สุดและแพ้น้อยที่สุดในลาลีกาฤดูกาล 2001/02 แต่แชมป์ไม่ได้เกิดจากการป้องกันอย่างเดียว ประตูของรูเบน บาราฆา การเปลี่ยนเกมจากริมเส้น และการตอบสนองเมื่อเสียเปรียบ ล้วนพาทีมไปถึงชัยชนะที่มาลากาและยุติการรอคอย 31 ปี

ทีมที่เบนิเตซได้รับ

จากกูเปร์สู่เบนิเตซ

กูเปร์พาบาเลนเซียเข้าชิงแชมเปียนส์ลีกในปี 2000 และ 2001 แต่ทีมแพ้เรอัล มาดริดและบาเยิร์น มิวนิกตามลำดับ ประสบการณ์สองครั้งนั้นทำให้สโมสรมีผู้เล่นที่เคยผ่านเกมกดดันสูงมาแล้ว ทว่าฤดูกาลลีก 2000/01 จบเพียงอันดับห้าด้วย 63 คะแนน เส้นทางในฟุตบอลถ้วยจึงยังไม่ได้แปลเป็นความสำเร็จสูงสุดตลอดฤดูกาลของสเปน

เบนิเตซเข้ามาหลังพาเตเนริเฟเลื่อนชั้น ขณะเดียวกันทีมก็มีการเปลี่ยนผู้เล่นสำคัญ กาอิซกา เมนดิเอตาออกจากสโมสร เช่นเดียวกับดีดีเยร์ เดส์ชองส์และซลัตโก ซาโฮวิช ส่วนผู้ที่เข้ามาอยู่ในทีมชุดใหม่มีมิสตา รูเฟเต การ์ลอส มาร์เชนา และกอนซาโล เด ลอส ซานโตส ทีมจึงเปลี่ยนมากกว่าตัวผู้ฝึกสอน

ซานติอาโก กาญิซาเรส โรแบร์โต อายาลา อเมเดโอ คาร์โบนี ดาบิด อัลเบลดา และบาราฆายังเป็นส่วนหนึ่งของทีม ความคุ้นเคยระหว่างผู้เล่นเดิมช่วยให้เบนิเตซเริ่มงานบนฐานที่มีประสบการณ์อยู่แล้ว งานสำคัญคือทำให้คนเหล่านี้ช่วยกันเก็บคะแนนต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงผ่านคู่แข่งในเกมชี้ขาดไม่กี่นัด

การเริ่มฤดูกาลด้วยชัยชนะเหนือมาดริด 1–0 ที่เมสตายาแสดงว่าบาเลนเซียสามารถแข่งขันกับทีมแชมป์เก่าได้ทันที เบนิเตซยังต้องพาทีมผ่านอีกหลายเดือน รวมถึงวันที่ตกเป็นฝ่ายตามหลัง

สมดุลกองกลางและแนวรับ

อัลเบลดากับบาราฆา

อัลเบลดาเป็นกองกลางที่มีจุดเด่นด้านการอ่านพื้นที่และแย่งบอลคืน ส่วนบาราฆามีส่วนสำคัญกับการทำประตูในช่วงตัดสินฤดูกาล คู่กลางนี้ทำให้ทีมมีงานสองด้านเชื่อมกันอยู่ การรับผิดชอบพื้นที่หน้าแนวรับช่วยลดช่องทางเข้าถึงประตู ขณะที่การเติมของกองกลางเพิ่มคนที่คู่แข่งต้องระวังนอกเหนือจากกองหน้า

ฆวน ซานเชซ ผู้เล่นในทีมแชมป์ อธิบายแนวคิดของเบนิเตซย้อนหลังว่าให้ทีมทำงานเกมรับอย่างละเอียด รักษาระยะระหว่างแนวให้ใกล้กัน แล้วออกโต้กลับเร็วผ่านผู้เล่นด้านข้าง การยืนใกล้กันจึงมีประโยชน์ทั้งตอนปิดพื้นที่และตอนช่วยกันเอาบอลกลับมา ส่วนการใช้ริมเส้นทำให้ทีมมีทางพาบอลออกไปโจมตี ไม่ต้องหยุดอยู่กับการตั้งรับในแดนตนเอง

ปลายฤดูกาล บาเลนเซียเสียเพียง 27 ประตูจาก 38 นัด ต่ำที่สุดในลีก และแพ้เพียงห้าครั้ง ขณะที่เดปอร์ติโบกับมาดริดแพ้ทีมละสิบครั้ง บาเลนเซียยิงได้ 51 ประตู ซึ่งน้อยกว่าคู่แข่งทั้งสอง แต่การลดจำนวนเกมแพ้ช่วยให้ทีมเก็บคะแนนได้มากกว่า ผลงานจึงมาจากความสัมพันธ์ระหว่างประตูที่ทำได้กับประตูที่ยอมเสีย

เมื่อเทียบกับปีก่อน บาเลนเซียเพิ่มชัยชนะจาก 18 เป็น 21 นัด และลดความพ่ายแพ้จาก 11 เหลือห้านัด แม้จำนวนประตูที่ยิงลดจาก 55 เหลือ 51 ทีมกลับเพิ่มคะแนนจาก 63 เป็น 75 ได้ การเปลี่ยนแปลงนี้อธิบายว่าความสม่ำเสมอมีน้ำหนักเพียงใด แชมป์ไม่จำเป็นต้องยิงมากที่สุด หากควบคุมผลการแข่งขันได้ดีกว่าตลอดปี

บาราฆาพลิกเกมเมื่อเหลือสิบคน

วันที่ 27 เมษายน 2002 บาเลนเซียเปิดเมสตายาพบเอสปันญอลในนัดที่ 36 โดยนำมาดริดเพียงแต้มเดียว สถานการณ์กลับลำบากเมื่อราอูล ตามูโดทำประตูจากจุดโทษ และคาร์โบนีถูกไล่ออกในจังหวะถัดมา เจ้าบ้านจึงตาม 0–1 พร้อมจำนวนผู้เล่นที่น้อยกว่าตั้งแต่ก่อนพักครึ่ง การรักษาระเบียบอย่างเดียวไม่อาจให้สามแต้มที่ทีมต้องการได้

คีลี กอนซาเลซลงจากม้านั่งสำรองแล้วส่งบอลเรียดเข้ามาสองครั้ง บาราฆายิงลูกแรกด้วยเท้าซ้ายในเขตโทษ และทำประตูที่สองด้วยเท้าขวาจากบริเวณหน้าเขตโทษ พลิกเป็นชัยชนะ 2–1 นี่คือเกมที่แสดงบทบาทกองกลางในพื้นที่จบสกอร์อย่างชัดเจน พร้อมความสำคัญของตัวสำรองซึ่งเข้ามาช่วยเปลี่ยนทิศทางการแข่งขัน

ขณะเดียวกัน มาดริดแพ้เรอัล โซเซียดาด 0–3 ทำให้ช่องว่างเพิ่มเป็นสี่คะแนนเมื่อเหลือสองนัด บาเลนเซียยังไม่ได้เป็นแชมป์ทันที แต่ถือความได้เปรียบมากขึ้นอย่างมาก การพลิกเกมที่เมสตายาจึงพาทีมไปถึงจุดที่ชัยชนะอีกครั้งจะปิดการลุ้นตำแหน่งได้ด้วยตัวเอง

31ปีสิ้นสุดที่มาลากา

บาเลนเซียแชมป์2002 ที่ลาโรซาเลดา

วันที่ 5 พฤษภาคม บาเลนเซียบุกมาลากาที่ลาโรซาเลดา อายาลาขึ้นโหม่งลูกเตะมุมของบิเซนเต โรดริเกซให้ทีมออกนำ ก่อนฟาบิโอ ออเรลิโอเพิ่มประตูที่สองช่วงก่อนพักครึ่ง เกมจบด้วยชัยชนะ 2–0 และตำแหน่งแชมป์ลีกสมัยที่ห้าของสโมสร ผู้เล่นแนวรับสองคนเป็นผู้ทำประตูในวันที่ยืนยันความสำเร็จ

บาเลนเซียมี 72 คะแนนหลังเกมนั้น ส่วนมาดริดเสมอมายอร์กาและมี 66 คะแนน ระยะหกแต้มเมื่อเหลืออีกหนึ่งนัดทำให้ตำแหน่งไม่สามารถเปลี่ยนมือได้แล้ว แชมป์ลีกครั้งก่อนเกิดในปี 1971 การรอคอยจึงสิ้นสุดลงหลังผ่านไป 31 ปี โดยไม่ต้องนำความกดดันทั้งหมดไปไว้ในนัดสุดท้าย

ทีมปิดฤดูกาลด้วย 75 คะแนนจากชนะ 21 เสมอ 12 แพ้ 5 นัด ตามด้วยเดปอร์ติโบที่มี 68 คะแนน เส้นทางของเบนิเตซรวมทั้งฐานเกมรับเดิม การเติมผู้เล่นใหม่ และการหาประตูในวันที่เสียเปรียบ ความสามารถทั้งสามด้านทำให้ทีมที่เคยไปถึงนัดชิงยุโรปเปลี่ยนประสบการณ์เหล่านั้นเป็นความสำเร็จตลอดฤดูกาลลีกได้ในที่สุด