พรีเมียร์ลีก 2012 กับจุดเริ่มต้นแผนพัฒนาอคาเดมีอังกฤษ

พรีเมียร์ลีก 2012 คือช่วงเวลาที่วงการฟุตบอลอังกฤษเปลี่ยนวิธีดูแลนักเตะเยาวชนครั้งใหญ่ที่สุดในรอบหลายสิบปี ผ่านแผนที่ชื่อว่า Elite Player Performance Plan หรือ EPPP ซึ่งวางกรอบใหม่ทั้งเรื่องมาตรฐานอคาเดมี งบลงทุน และเส้นทางที่นักเตะดาวรุ่งต้องเดินผ่านก่อนจะได้เล่นในทีมชุดใหญ่ บทความนี้อธิบายเฉพาะโครงสร้างของแผนและเส้นทางฝึกที่วางไว้จริง ไม่อ้างว่านักเตะคนใดประสบความสำเร็จเพราะแผนนี้โดยตรง เพราะผลลัพธ์ของนโยบายพัฒนาเยาวชนต้องใช้เวลาหลายปีกว่าจะประเมินได้ชัดเจน ก่อนหน้าแผนนี้ ระบบดูแลนักเตะเยาวชนของแต่ละสโมสรในอังกฤษแทบไม่มีมาตรฐานกลางที่ใช้ร่วมกัน ทำให้คุณภาพการฝึกซ้อมและสิ่งอำนวยความสะดวกแตกต่างกันมากระหว่างสโมสรใหญ่กับสโมสรเล็ก

แผนเริ่มต้นในช่วงใด

สโมสรสมาชิกฟุตบอลลีกทั้ง 72 แห่งลงมติรับรองแผนอีพีพีพีเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2011 ด้วยคะแนนเสียง 46 ต่อ 22 มีสโมสรงดออกเสียง 1 แห่งและไม่มาประชุมอีก 3 แห่ง ผลโหวตที่ค่อนข้างสูสีนี้สะท้อนว่าไม่ใช่ทุกสโมสรเห็นด้วยกับทิศทางใหม่ตั้งแต่แรก โดยเฉพาะสโมสรขนาดเล็กที่กังวลเรื่องต้นทุนดำเนินการ หลังผ่านมติแล้ว พรีเมียร์ลีกระบุชัดเจนว่าแผนนี้เริ่มใช้จริงตั้งแต่ฤดูกาล 2012/13 เป็นต้นไป ไม่ใช่ผลบังคับใช้ทันทีในปีที่โหวตผ่าน ช่วงเวลาระหว่างการอนุมัติกับการเริ่มใช้จริงจึงเป็นช่วงเตรียมความพร้อมให้สโมสรต่าง ๆ ปรับโครงสร้างอคาเดมีของตัวเองให้เข้ากับมาตรฐานใหม่ก่อนฤดูกาลจะเริ่มต้น ระยะเวลาเตรียมตัวเกือบหนึ่งปีเต็มนี้จึงมีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าตัวแผนเอง เพราะสโมสรที่ปรับโครงสร้างไม่ทันย่อมเสียเปรียบสโมสรที่เตรียมพร้อมไว้ก่อนตั้งแต่วันแรกที่แผนเริ่มบังคับใช้จริง

การจัดกลุ่มอคาเดมีมีวัตถุประสงค์อะไร

หัวใจของแผนอีพีพีพีคือระบบจัดกลุ่มอคาเดมีออกเป็น 4 ระดับ เรียกว่า Category 1 ถึง Category 4 โดยอคาเดมีระดับ 1 ซึ่งเป็นระดับสูงสุดต้องมีเจ้าหน้าที่ประจำเต็มเวลาอย่างน้อย 18 คน และมีงบดำเนินการต่อปีไม่ต่ำกว่า 2.5 ล้านปอนด์ การจัดระดับไม่ได้ทำครั้งเดียวแล้วจบ แต่มีการตรวจสอบใหม่ทุก 2 ปีผ่านการตรวจสอบโดยหน่วยงานอิสระ เพื่อดูว่าสโมสรยังรักษามาตรฐานที่ประกาศไว้ได้จริงหรือไม่ ระบบนี้มีวัตถุประสงค์ชัดเจนคือทำให้นักเตะเยาวชนทั่วประเทศได้รับคุณภาพการฝึกที่ใกล้เคียงกันมากขึ้น ไม่ว่าจะอยู่กับสโมสรใหญ่หรือสโมสรระดับรองลงมา และเปิดทางให้สโมสรใหญ่สามารถดึงตัวนักเตะจากอคาเดมีระดับล่างเข้ามาได้ง่ายขึ้นภายใต้กติกาค่าชดเชยที่กำหนดไว้ล่วงหน้า แม้ระบบนี้จะช่วยยกมาตรฐานในภาพรวม แต่ก็เป็นภาระต้นทุนหนักสำหรับสโมสรขนาดเล็กที่ไม่มีงบเพียงพอจะแข่งขันในระดับบนของตาราง การตรวจสอบทุก 2 ปียังหมายความว่าอคาเดมีที่เคยได้ระดับสูงอาจถูกปรับลดลงได้เช่นกัน หากไม่รักษามาตรฐานด้านบุคลากรหรือสิ่งอำนวยความสะดวกไว้อย่างต่อเนื่อง ระบบจึงไม่ใช่ป้ายตราที่ติดไว้ถาวร แต่เป็นสถานะที่ต้องรักษาไว้ทุกรอบการประเมิน

เส้นทางเยาวชนเชื่อมทีมชุดใหญ่อย่างไร

แผนอีพีพีพีวางกรอบพัฒนานักเตะตามแนวคิด Four Corner Model ของสมาคมฟุตบอลอังกฤษ ซึ่งดูแลพัฒนาการสี่ด้านไปพร้อมกันคือด้านเทคนิคการเล่น ด้านจิตใจ ด้านร่างกาย และด้านสังคม ไม่ใช่เน้นเฉพาะทักษะในสนามเพียงอย่างเดียว นอกจากนี้แผนยังยกเลิกระบบลีกเยาวชนแบบเดิมที่ใช้กันมานาน แล้วแทนที่ด้วยลีกใหม่ชื่อ Professional Development League ซึ่งจัดการแข่งขันให้นักเตะอายุน้อยได้เจอคู่แข่งที่ใกล้เคียงระดับกันมากขึ้น ลดช่องว่างระหว่างเกมเยาวชนกับเกมทีมชุดใหญ่ที่เคยห่างกันเกินไป เส้นทางที่วางไว้จึงเป็นลำดับขั้นต่อเนื่อง จากช่วงพื้นฐานไปสู่ช่วงพัฒนาเยาวชน และปิดท้ายด้วยช่วงพัฒนาสู่ความเป็นมืออาชีพ โดยแต่ละสโมสรต้องจัดทำแผนพัฒนาเฉพาะบุคคลให้นักเตะแต่ละคนตามความต้องการที่แตกต่างกัน ครอบคลุมทั้งด้านการเรียนและด้านชีวิตส่วนตัวควบคู่ไปด้วย ไม่ใช่มองแค่มิติฟุตบอลอย่างเดียว

เหตุใดผลผลิตต้องประเมินระยะยาว

แม้เป้าหมายของแผนจะฟังดูดีในเชิงหลักการ แต่ผลกระทบที่เกิดขึ้นจริงในช่วงแรกกลับไม่ได้เป็นบวกกับทุกสโมสร สโมสรขนาดเล็กอย่างเฮริฟอร์ด ยูไนเต็ด วิคอมบ์ วันเดอเรอร์ส และเยโอวิล ทาวน์ ตัดสินใจปิดอคาเดมีเยาวชนของตัวเองตั้งแต่ต้นฤดูกาล 2012/13 โดยระบุว่าต้นทุนจากการปรับตัวตามแผนอีพีพีพีเป็นส่วนหนึ่งของเหตุผลสำคัญ นี่คือสิ่งที่สะท้อนว่านโยบายระดับประเทศแบบนี้ไม่ได้ส่งผลเท่ากันกับทุกสโมสร สโมสรใหญ่ที่มีทุนพร้อมยิ่งได้เปรียบมากขึ้นในการยกระดับอคาเดมีสู่ Category 1 ขณะที่สโมสรเล็กที่ทุนจำกัดกลับต้องเลือกระหว่างแบกรับต้นทุนที่สูงขึ้นหรือถอยออกจากระบบอคาเดมีไปเลย ผลลัพธ์ที่แท้จริงของแผนนี้ ไม่ว่าจะเป็นคุณภาพนักเตะที่ผลิตได้ในระยะยาว หรือความเหลื่อมล้ำระหว่างสโมสรใหญ่กับสโมสรเล็กที่อาจขยายกว้างขึ้น จึงเป็นเรื่องที่ต้องใช้เวลาอีกหลายปีในการประเมิน ไม่สามารถสรุปได้ทันทีจากฤดูกาลแรกที่เริ่มใช้แผน การมองย้อนกลับไปที่จุดเริ่มต้นของพรีเมียร์ลีก 2012 ในมุมของนโยบายพัฒนาเยาวชนแบบนี้ ช่วยให้เข้าใจว่าทำไมวงการฟุตบอลอังกฤษยังคงถกเถียงเรื่องความคุ้มค่าของแผนอีพีพีพีมาจนถึงทุกวันนี้ โดยไม่มีคำตอบสำเร็จรูปที่ใช้ได้กับทุกสโมสรเหมือนกันหมด สิ่งที่ยืนยันได้แน่นอนในตอนนี้มีเพียงว่าโครงสร้างการจัดกลุ่มอคาเดมีและเส้นทางพัฒนาที่วางไว้ตั้งแต่ฤดูกาลนั้นยังคงเป็นแกนหลักของระบบเยาวชนอังกฤษต่อเนื่องมาอีกหลายปีหลังจากนั้น